به ظاهر نهاوند بودست كه اردوان آنجا نشستى ، و در شاهنامه ديگرگونه گويد ، چنانك گفته شود . پادشاهى اردشير بابكان چهارده سال و ده ماه بود بديگر روايت چهارده سال و شش ماه گويند ازين پس جز داد و عدل و آئين [ و ] صورت و سيرت پسنديده ننهاد ، در حال رعيّت و سپاهيان و عاملان . چنانك شرحهاء آن مشهور است . و نسخت عهد اردشير معروفست [ 1 ] ، و همّت بعمارت عالم آورد و جمع علوم و تصانيف ، كه در ايران هيچ دفتر علم قديم نماند كه سكندر نسوخت ، و آنچ خواست بروم فرستاد ، و از عمارت و شهرها [ كه كرد ] يكى نود اردشير [ 2 ] خواند و آن اردشتر است ، و ديگر هرمزد اردشير خواند ، و آن سوق الاهوازست ، و يكى اردشيرخوره [ 3 ] خواند ، و آن پيروز آبادست از پارس و پيش از آن گور خواندندى ، و گور و گار ، دو نامست از گو [ 4 ] [ و ] كنده ، نه چنان گور كه مردمان را كنند كه دران وقت پارسيان [ را ] ناوس [ 5 ] بود . گور خود ندانستندى ، وهن [ 6 ] اردشير ، شهريست بر كنار دجله العوار [ 7 ] به زمين

--> [ ( 1 ) ] خطبهء اردشير است كه ابو على مسكويه در تجارب الامم ذكر كرده است ( عهد اردشير ص 99 - 127 - طبع ليدن ) [ ( 2 ) ] حمزه : بود اردشير ( ص 33 ) [ ( 3 ) ] خورّه . با واو معدوله ، خوره يا خرّه بضمّ اول مجموع چند شهر و قريه كه داراى شهرى مركزى بوده و ضميمهء يك ايالت باشند خوره نام داشته و عرب كوره و جمع آن را كور گويد . [ ( 4 ) ] اصل : كوه و به نظر ميآيد كه روى هر دو كوه و كنده خط زده باشند ، در تاريخ حمزه : كور و كاراسمان للوهدة و الحفرة لا للقبر و اللّحد . . الخ و ظ عبارت چنين است : گور و كار دو نامست از گو و كندة - يعنى وهده و حفره . ترجمه تاريخ حمزه بپارسى : كار و كور اسم است براى پشته و گودال ( روزنامه علمى نمره 22 ص 3 ) [ ( 5 ) ] الناووس و الناؤوس : مقبرة النصارى معرب جمع نواويس و يطلق على حجر منقور تجعل فيه جثة الميت ( المنجد ) و مراد اينجا ( دخمه ) است كه در كوهها كنند و جثهء بزرگان را دران پنهان سازند [ ( 6 ) ] ظ : وهمن ، و بهمن ، بقرينه بعد كذا فى تاريخ السنى [ ( 7 ) ] قال الياقوت « بهمن اردشير كورة واسعة بين واسط و البصره منها ميسان و المذار . . . قال الاصبهانى : بهمنشير تعريب بهمن اردشير و كانت مدينة مبينة على عبر دجلة العوراء فى شرقها تجاه الأبله ضربت و درست اثرها . . . » ولى حمزه در كتاب سنى گويد : ، بهمن اردشير . . على شاطى دجلة العوار بارض ميسان ( ص 33 )